Reduktimi i javës së punës në katër ditë duket se përmirëson shëndetin e punonjësve dhe ul rrezikun e lodhjes së skajshme profesionale (burnout), sipas rezultateve të një programi pilot të zhvilluar në gjashtë vende.
Në studim morën pjesë rreth 2 mijë e 900 punonjës nga 141 organizata në Australi, Kanada, Irlandë, Zelandë të Re, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara, të cilët reduktuan orarin e punës pa ulje të pagës.
Para fillimit të eksperimentit, kompanitë ndoqën për dy muaj programe trajnimi dhe ndryshuan mënyrën e organizimit të punës, me synim rritjen e efikasitetit dhe bashkëpunimit. Më pas u zbatua java katërditore e punës, ose një reduktim prej 20% të orëve të punës për një periudhë gjashtëmujore.
Pas gjashtë muajsh, punonjësit që punonin me javë të reduktuar raportuan më pak lodhje profesionale, shëndet më të mirë mendor dhe fizik, si dhe më shumë kënaqësi nga puna.
Studimi tregoi se sa më shumë reduktohej orari i punës, aq më mirë ndiheshin punonjësit për punën e tyre dhe, në një masë të caktuar, edhe për shëndetin e tyre mendor.
Edhe punonjësit që reduktuan vetëm disa orë punë në javë raportuan shëndet më të mirë dhe kënaqësi më të madhe në punë krahasuar me grupin e kontrollit.
Shumica e kompanive vazhduan ta aplikonin javën e reduktuar edhe një vit pas fillimit të programit dhe nuk duket se përfitimet u pakësuan me kalimin e kohës, ndërsa punonjësit u përshtatën me orarin e ri.
“Nuk ka asnjë shenjë për rënie të mirëqenies së punonjësve apo të produktivitetit”, tha Brendan Burchell, sociolog në Universitetin e Kembrixhit, i cili ka analizuar programe të javës katërditore në Mbretërinë e Bashkuar.
“Ndryshim i rregullave të lojës”
Përfitimet e javës së reduktuar të punës lidhen kryesisht me tre faktorë: ndjenjën më të madhe të kontrollit dhe efikasitetit nga ana e punonjësve, uljen e problemeve me gjumin dhe reduktimin e lodhjes.
Kjo nënvizon rëndësinë e gjumit për shëndetin.
“Lidhja mes gjumit cilësor dhe të gjithë treguesve të shëndetit dhe mirëqenies është jashtëzakonisht e fortë”, tha Burchell.
Në studim, punonjësit punonin mesatarisht 40 orë në javë para eksperimentit. Një reduktim prej 20% do të thoshte një javë pune prej 32 orësh.
Ky është tashmë niveli mesatar në Holandë, ndërsa mesatarja në Bashkimin Evropian është rreth 36 orë në javë.
Megjithatë, rezultatet mund të shërbejnë si udhërrëfyes për vendet dhe organizatat që synojnë të ulin presionin mbi punonjësit. Në Spanjë, për shembull, java e punës pritet të reduktohet nga 40 në 37,5 orë.
Studimi pilot kishte edhe disa kufizime. Punonjësit nuk kishin një grup kontrolli për të matur saktësisht se si ndryshoi jeta e tyre pas reduktimit të orarit, çka mund të ketë ndikuar në përgjigjet e tyre. Gjithashtu, kompanitë pjesëmarrëse mund të kenë qenë që më parë më të prirura drejt fleksibilitetit dhe mirëqenies së punonjësve, gjë që mund të ketë ndikuar në rezultatet.
Studimi u përqendrua kryesisht në vende me të ardhura të larta dhe gjuhë angleze, ndaj mbetet e paqartë se si do të funksiononte një javë katërditore në vende apo kultura të tjera pune.
Megjithatë, Burchell e cilësoi studimin si një “pikë kthese”, duke ofruar provat më të forta deri tani për mënyrën se si mund të zbatohet java katërditore e punës në organizata dhe vende të ndryshme.
Gjithnjë e më shumë vende, si Polonia, Islanda, Gjermania dhe Portugalia, po eksperimentojnë me javë më të shkurtra pune si përgjigje ndaj rritjes së depresionit, ankthit dhe lodhjes profesionale te punonjësit.
