Hetuesit kanë zbuluar një detaj të frikshëm gjatë hetimeve paraprake të rrëzimit të avionit Air India, i cili vrau 260 persona në qershor.
Vetëm pak sekonda pas ngritjes, të dy çelësat e kontrollit të karburantit të Boeing 787 Dreamliner u fikën, duke i lënë motorët pa karburant dhe duke shkaktuar humbje totale të energjisë. Fikja e këtyre butonave është një veprim që bëhet zakonisht vetëm pas uljes.
Regjistrimi i zërit në kabinën e pilotit ka regjistruar njërin pilot duke pyetur tjetrin pse e bëri ndërprerjen. Piloti tjetër përgjigjet se nuk e bëri.
Çelësat u rikthyen shpejt në pozicionin e tyre normal gjatë fluturimit, duke aktivizuar ndezjen automatike të motorit. Në kohën e rrëzimit, njëri motor po rifitonte shtytjen ndërsa tjetri ishte ndezur përsëri, por ende nuk e kishte rikuperuar energjinë. Avioni i Air India qëndroi në ajër për më pak se 40 sekonda përpara se të rrëzohej në një lagje të mbushur me njerëz në qytetin perëndimor indian të Ahmedabadit, duke shënuar një nga katastrofat më të rënda të aviacionit në Indi.
Hetimi, i udhëhequr nga autoritetet indiane, rregullatorët indianë dhe pjesëmarrës nga SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar, ngre disa pyetje.
Hetuesit thonë se çelësat e karburantit janë projektuar për të parandaluar aktivizimin aksidental, ato duhet të tërhiqen lart për t’u zhbllokuar para se të ndizen, një veçori sigurie që daton që nga vitet 1950. Të ndërtuara sipas standardeve të sakta, ato janë shumë të besueshme. Kllapat mbrojtëse i mbrojnë më tej nga goditjet aksidentale.
“Do të ishte pothuajse e pamundur të aktivizoheshin të dy çelësat me një lëvizje të vetme të njërës dorë, dhe kjo e bën të pamundur të jetë aksidentale”, i tha BBC-sënjë hetues aksidentesh ajrore me bazë në Kanada.
Kjo është ajo që e bën rastin e Air India të dallohet.
Peter Goelz, një ish-drejtor menaxhues i NTSB-së së SHBA-së, shprehu të njëjtin shqetësim: “Zbulimi është shumë shqetësues, që një pilot e ka fikur çelësin e karburantit brenda pak sekondash nga fluturimi.”
“Me shumë mundësi ka shumë më tepër të dhëna në regjistruesin e zërit të kabinës së pilotit sesa ato që janë ndarë. Një vërejtje e vetme si ‘pse i fikët çelësat’ nuk mjafton”, tha ai.
“Detajet e reja sugjerojnë që dikush në kabinën e pilotit i mbylli ato valvola. Pyetja është, kush dhe pse? Të dy çelësat u fikën dhe më pas u rifilluan brenda sekondave. Regjistruesi i zërit do të zbulojë më shumë: a po përpiqej piloti fluturues të riniste motorët, apo ai monitorues?”
Hetuesit besojnë se regjistruesi i zërit të kabinës së pilotëve mban çelësin e këtij enigme.
“Ata nuk i kanë identifikuar ende zërat, gjë që është thelbësore. Zakonisht, kur rishikohet regjistruesi i zërit, njerëz të njohur me pilotët janë të pranishëm për të ndihmuar në përputhjen e zërave. Deri më tani, ne ende nuk e dimë se cili pilot i fiku dhe i ndezi përsëri çelësat”, tha Goelz.
Shkurt, hetuesit thonë se ajo që nevojitet është identifikimi i qartë i zërit, një transkript i plotë i kabinës së pilotit me altoparlantë të etiketuar dhe një shqyrtim i plotë i të gjitha komunikimeve që nga momenti kur avioni u nis dhe deri në kohën e rrëzimit.
Ata thonë gjithashtu se kjo nënvizon nevojën për regjistrues video në kabinën e pilotit, siç rekomandohet nga NTSB.
Raporti thotë se para se të hipnin në fluturimin 171, si pilotët ashtu edhe ekuipazhi kaluan testet e alkoolit dhe u kualifikuan të aftë për fluturim. Pilotët, me bazë në Mumbai, kishin mbërritur në Ahmedabad një ditë para fluturimit dhe kishin pushuar mjaftueshëm.